Window-Eyes Scriptleri Hakkında Temel Bilgiler
Window-Eyes Scriptleri Hakkında Temel Bilgiler
COM otomasyonu tabanında çalışması sayesinde güncel pek çok script dilini destekleyen Window-Eyes scriptleri, Türkçeleştirmesi firmamız tarafından yapılan "Script Merkezi Web Sitesi"nde toplu olarak yayınlanmaktadır. Böylece Window-Eyes kullanıcıları, programlarını Window-Eyes ile daha uyumlu hale getirecek veya bilgisayar deneyimlerini geliştirmelerine yardımcı olacak scriptlere, Script Merkezi'nden rahatlıkla erişebilir. İndirilen scriptleri kurmak ve kullanmak, Window-Eyes programında bu işlemleri kolaylaştırmak için oluşturulmuş diyalog kutuları sayesinde çok basittir.
Script Merkezi'nden bularak bilgisayarınıza indirdiğiniz scriptleri, script dosyasının üzerine geldikten sonra Enter tuşuna basarak kurmaya başlayabilirsiniz. Karşınıza gelecek olan ilk diyalog kutusunda Script hakkında bazı bilgiler verilir. Bu diyalog kutusunda İleri düğmesine basarsanız, bazı scriptlerde lisans sözleşmesi görüntülenirken, lisans kabulünü gerekli tutmayan scriptlerde kurulum tamamlanmış olur ve script çalışmaya başlar.
Script kullanımları hakkında detaylı bilgiye, Window-Eyes ve Script Kullanımı ve Örnek Script Anlatımları başlıklı sesli eğitim dosyaları aracılığıyla ulaşabileceğiniz gibi, Window-Eyes Kullanım Kılavuzu nun 24 numaralı bölümünden de erişebilirsiniz.
Aşağıdaki scriptlerin çevirisi tarafımızca yapılmış ve sözkonusu scriptler Türkçe bilen kullanıcıların rahatlıkla istifade edebileceği bir hale getirilmiştir. Script Merkezi'nde Türkçe olarak yayınlanan bazı örnek scriptler ve bu scriptlerin nasıl kullanılacağı hakkındaki özet bilgiye aşağıdan ulaşabilirsiniz. Listede yer verilmeyen Türkçe scriptleri takip etmek için, Tüm Türkçe Scriptler i listeleyen Script Merkezi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Custom System Restore (Sistem Geri Yükleme)
- Sistem Geri Yükleme scripti, bilgisayarınızdaki mevcut sistem geri yükleme noktalarını görebileceğiniz, yeni geri yükleme noktaları oluşturabileceğiniz veya bilgisayarınızı mevcut geri yükleme noktalarından birine döndürebileceğiniz özgün bir diyalog kutusu görüntüler. Bu diyalog kutusunu Shift-Windows-S kısayol tuşuyla açabilirsiniz.
Voice Rotor (Sentezleyici Değiştirici) -
Bu script, bilgisayarınıza kurulu ses sentezleyicileri veya SAPI ses motorları arasından sıklıkla kullandıklarınızı listeleyerek aralarından dilediklerinizi atanan kısayol tuşları aracılığıyla kolayca seçebilmenizi sağlar. Aralarında geçiş yapılacak sentezleyicileri tanımlamak için Control-Windows-F2 kısayoluna basmalısınız. Listedeki sentezleyiciler arasında sırasıyla ileriye ve geriye doğru geçiş yapmak için ise, Windows-F2 ve Shift-Windows-F2 kısayolları kullanılmalıdır.
Virtual View (Sanal Görünüm) -
Sanal Görünüm, herhangi bir pencerenin metinsel görünümünü ekrana getirir. Etiketli grafikleri de bu görünümde izlemek için, Script Yöneticisi diyalog kutusundaki Yardım ve Seçenekler diyaloğundan Etiketli Grafikleri Görüntüle onay kutusunu; bilginin hangi türde bir kontrolden geldiğini görüntülemek için Pencere Tipini Görüntüle onay kutusunu ve içerisinden bilgi alınacak olan pencereyi soran bir diyalog kutusuyla karşılaşmak için Pencere Tipini Her Zaman Sor onay kutusunu işaretleyin. Sanal Görünüm scripti, aynı zamanda metnin alındığı diyalog kutusuyla ilgili işlemler yapabilmeniz için kısayollara da sahiptir. Mesela, metin halinde gösterilen penceredeki Kapat düğmesine tıklamak için metin üzerindeyken Kapat ifadesini oklarla bulduktan sonra L harfine basabilirsiniz. Tek sol tıklama için kullanabileceğiniz L tuşuna ek olarak, tek sağ tıklamak için r, çift sol tıklamak için d, orta tıklamak için m, mouse'u bulunduğunuz noktaya yönlendirmek için p ve kontrole odaklanmak için f tuşlarını kullanabilirsiniz. Ayrıca Sanal Görünüm metnindeki bir ifadeyi bulmak için Control-F, bir sonraki ifadeyi bulmak için ise F3 tuşları kullanılabilir.
Türkçe Sistem Optimizasyonu -
Bu script, RealSpeak Aylin sentezleyicisinin konuşma performansını arttırmakta ve Eloquence sentezleyicisinin Türkçe harfleri telafuz tarzını düzenlemektedir. Ayrıca, Denetim Masası seçeneklerinin okunma performansı da bu script ile geliştirilmiştir.
Smile (Smiley Tanıyıcı) -
Bu script smiley işaretlerinin yazılı karakterlerini değil, işaretlerin manalarını seslendirir. Dolayısıyla chat yaparken, bir web sayfasını okurken veya maillerinizi gözden geçirirken karşılaşabileceğiniz smiley karakterleri bu script sayesinde size manasıyla okunur. Örnek vermek gerekirse :D işaretiyle karşılaştığınızda bu script size D demek yerine, kahkaha denmesini sağlar. Smiley tanımasını devredışı bırakmak veya aktifleştirmek için Alt-Windows-s kısayolundan faydalanabilirsiniz.
Skype -
Kişi listenizdeki kullanıcıların durumları değiştiğinde, yeni bir yazılı mesaj aldığınızda veya karşınızdaki kullanıcı size mesaj yazmaktayken sesli uyarı veren bu script; yapılan çağrılar ve çağrı süreleri hakkında da bilgi sağlayabilmektedir. Ayrıca Alt-Shift-S kısayoluna basarak ulaşabileceğiniz Skype Bilgisi diyalog kutusuyla çağrı, yazılı mesaj ve sesli mesaj geçmişinize tam erişim kurma şansına sahipsiniz. Skype kontrolleri arasındaki okunma problemlerini de büyük ölçüde çözen script, verimli bir şekilde çalışabilmek için Skype'ın son sürümünün kurulu olmasını gerekli kılmaktadır. Skype Scriptinin oturum açan kullanıcılardan ve diğer Skype işlemlerinden haber alabilmesi içinse, Skype Ekstra Yöneticisinin kurulu olması gereklidir. Skype scriptinin Skype programına ait Com arabirimiyle irtibat kurmasını sağlayan Ekstra Yöneticisi'ni, programın kurulumu esnasında yükleyebilirsiniz.
Script Skype'a ulaşmayı denediğinde, XP'de wineyes.exe'ye, Vista'da ise wecom.exe'ye izin verilmesi gerektiğini ifade eden bir uyarı mesajı belirir. Bu dosyaların Skype erişiminin olup olmadığını, Araçlar menüsündeki Seçenekler öğesini çalıştırdıktan sonra, Gelişmiş diyalog kutusunu görüntüleyerek de kontrol edebilirsiniz.
Internet Explorer Maksimizasyonu
Bu script, Internet Explorer ve Window-Eyes nesne modelleri aracılığıyla Internet Explorer'ı Window-Eyes ile daha verimli biçimde kullanmanıza imkan tanımaktadır.
Control-C, seçili metni panoya kopyalayan bir Windows kısayoludur. Siz bu tuşa bastığınız anda herhangi bir metin seçili değilse, Internet Explorer Maksimizasyonu, üzerinde bulunduğunuz satırı panoya kopyalar. Alt-C kısayoluna basarsanız, seçili metin veya üzerinde bulunduğunuz satır panodaki metne, bir satır boşluğuyla beraber eklenir. Belirli bir metni seçmenin alternatif bir yolu ise şu şekildedir: Seçmek istediğiniz metnin başına gelin ve F8 tuşuna basın. Daha sonra seçmek istediğiniz metnin bittiği noktaya kadar, Shift'e basmaksızın, oklarla, arama özelliğiyle, kısayollarla, kısacası herhangi bir şekilde ulaşın ve Shift-F8 kısayoluna basın. Aradaki metin seçilecektir. Bu özellik, Window-Eyes'ın Sürükle-Bırak özelliğinden faydalanmaktadır.
Control-F kısayoluna bastığınızda Window-Eyes araması diyalog kutusu görüntülenir. Yapılan aramayı sayfanın aşağısına doğru tekrarlamak için F3, sayfanın üst kısmına doğru tekrarlamak için ise Shift-F3 kısayolundan faydalanabilirsiniz.
Scripti kullanırken, Control-G kısayoluyla yüklü olan sayfanın belirteceğiniz yüzdelik dilimine ulaşılabilir. Mesela bu kısayola bastıktan sonra görüntülenecek olan metin kutusunda 33 yazarsanız, sayfanın başından itibaren yaklaşık üçte birlik kısmı atlamış olursunuz. Alt-Windows-G bu noktaya tekrar döner. Script, İmleç konumu kısayolunun görevini; bulunulan noktayı satır, karakter ve yüzde değeri cinsinden ifade edecek şekilde geliştirmektedir. Ayrıca, Alt-Y ile seçili metindeki veya tüm sayfadaki karakter, kelime ve satır sayısını öğrenme imkanı sizlere sunuluyor.
Aktif web sayfasını, Control-L ile script tarafından yönetilen ve erişimi çok daha kolay olan özel sık kullanılanlar listenize kaydedebilirsiniz. Alt-Shift-L ile aktif sayfayı listeden silebilir; Alt-L ile de, oluşturduğunuz sık kullanılanlar listesini görüntüleyerek bağlanmak istediğiniz web sayfasını listeden seçebilirsiniz.
Control-S kısayoluna basarak aktif sayfanın içeriğini bir dosyaya kaydedebilirsiniz. Bu işlem, kaydettiğiniz sayfanın adresini de sayfanın başına eklemektedir. Alt-Shift-S kısayoluna basarsanız, Control-S ile kaydettiğiniz bir önceki dosyaya, aktif olan sayfanın içeriği de eklenir.
Birçok kısayol, aktif olan web sayfasının içeriğiyle ilgili bilgi bloklarını size hızlı bir biçimde okumak üzere oluşturulmuştur. Internet Explorer Maksimizasyonu, okuduğu bloğu hafızasına aldığından bu bloğu rahatlıkla bir dosyaya veya sistem panonuza alma şansına sahipsiniz. Alt-P, adres çubuğundaki sayfa adresini seslendirir. Alt-N, sayfanın başlığını söyler. Alt-B, gövde metnini okur. Alt-U, üzerinde bulunduğunuz linke tıkladığınızda, linkin hangi sayfayı açacağını bildirir. Control-U, üzerinde bulunduğunuz linkin görüntüleyeceği sayfanın gövde metnini okur. Böylelikle herhangi bir linke tıklamadan, açılacak olan sayfanın içeriğini okuyabilirsiniz. Alt-Q, sayfadaki tüm linkleri ve bu linklerin gideceği sayfaların adreslerini seslendirir. Bu yollardan herhangi biriyle elde edilen metin bloğu, farklı şekillerde kullanılabilir. Aynı blok okutma tuşuna üst üste iki defa basarsanız, ilgili blok panoya kopyalanır. Bloğu bir dosyaya kaydetmek için Alt-Shift-F kısayolu kullanımınıza sunulmuştur. Eğer bu kısayola basmadan önce scriptin son çalıştırılışından itibaren başka bir dosya zaten belirtilmişse, blok, bu belirtilen dosyaya eklenir. Alt-Shift-V, bloğu tekrar seslendirir. Alt-k panoyu bir dosyaya kaydederken; Alt-Shift-L, panodaki metni belirtilmiş olan dosyaya ekler. Genel olarak Internet Explorer Maksimizasyonu, dosyaya kaydetme işleminde varsayılan bir dosya ismi kullanmanıza imkan tanır ve ekleme esnasında da bu dosyayı gerektiğinde kullanabilir.
Alt-Shift-B varsa "içeriğe atla" linklerini, Alt-Shift-P ise varsa "yazdır" linklerini bulup çalıştırır.
Alt-Shift-W kısayoluna bastığınızda karşınıza çıkacak olan diyalog kutusu yardımıyla sayfada yer alan ve download edilmesi mümkün olan linkler, bağlantılı oldukları dosyaların adresleriyle beraber listelenir. İndirmek istediğiniz dosyaları boşluk tuşuyla seçin ve OK düğmesine basın. Bir sonraki diyalog kutusunda belirteceğiniz klasöre, seçmiş olduğunuz linklerdeki dosyalar indirilecektir.
Script hakkında daha detaylı bilgi edinmek için Script Yöneticisi diyalog kutusundaki Yardım ve seçenekler düğmesine müracaat ediniz. Script, çalışabilmek için GW Toolkit ve Homer Shared Object script paketlerine ihtiyaç duymaktadır.
Window-Eyes ile diğer programlar arasında karşılıklı uyum sağlamayı mümkün kılan COM otomasyonunun sağladığı avantajlardan bir tanesi de, güncel script dillerinin desteklenmesidir. Bu sayede VBScript, JavaScript, PERL, CSharp gibi COM otomasyonu tarafından desteklenen bir dil biliyorsanız, script yazmak için herhangi bir script dili öğrenmenize gerek yoktur. Bildiğiniz dillerin sözdizimini ve sağladığı diğer işlem imkanlarını Window-Eyes scriptlerinde rahatlıkla kullanabilirsiniz. Ayrıca, script yazarken Window-Eyes ile ilgili ayarları yapabilmenizi sağlayan Window-Eyes nesne modelinden de faydalanmanız gerekir. Dolayısıyla Window-Eyes scriptleri yazabilmek için hakim olmanız gerekenler, bir script dili ve Window-Eyes nesne modelinden ibarettir. Geniş ve esnek bir nesne modeline sahip olan Window-Eyes Script Motorundaki tüm nesneler, İngilizce Window-Eyes Script Kılavuzunda anlatılmaktadır. Dolayısıyla Window-Eyes için script yazarken nesne modelinde uygulayacağınız bir işlem için yeterli bilgiye sahip değilseniz, Window-Eyes Script Kılavuzu'nu başvuru kaynağı olarak elinizin altında bulundurmalısınız.
Window-Eyes'ın desteklediği script dilleri hakkındaki İngilizce eğitim kaynaklarına, buradan ulaşabilirsiniz.